Xuất phát điểm này đã hình thành trong ông một triết lý đầu tư nhất quán: Tích lũy giá trị dài hạn dựa trên dữ liệu chuẩn hóa và nguyên tắc kỷ luật sắt đá. Trong cuộc trao đổi gần đây, CEO Ninh Lê Sơn Hải đã có những chia sẻ thẳng thắn về bản chất vận hành của thị trường, những sai lệch phổ biến trong tư duy đám đông, và chiến lược phân bổ danh mục để kiến tạo gia sản bền vững.
Thưa ông Hải, khi nhìn lại hành trình hơn 20 năm gắn bó với thị trường, theo ông đâu là những điều cốt lõi mà đến nay nhiều người vẫn chưa thực sự hiểu đúng về thị trường tài chính?
Chào bạn. Phần lớn mọi người đang nhìn thị trường qua “bề mặt” – tức là giá cả, biến động hay cơ hội ngắn hạn. Nhưng yếu tố quyết định lại nằm ở “phần lõi”, đó là hạ tầng công nghệ và cách hệ thống vận hành.
Khi dữ liệu thiếu chuẩn hóa, hệ thống giao dịch thiếu ổn định, thị trường rất dễ bị nhiễu và dẫn đến những quyết định sai lệch. Ngược lại, khi nền tảng đủ tốt, tính minh bạch dần được cải thiện, hành vi của thị trường cũng trở nên có trật tự hơn. Tôi dành phần lớn thời gian cho những yếu tố ít được nhìn thấy đó, bởi chính chúng mới là thứ quyết định sự phát triển bền vững của thị trường.
Có quan điểm cho rằng công nghệ đang “dân chủ hóa” đầu tư. Ông nhìn nhận nhận định này như thế nào?
Công nghệ không tạo ra tài sản thay cho bạn, nhưng nó làm rõ chất lượng của mỗi quyết định. Trước đây, thông tin rời rạc và thiếu minh bạch; còn hiện tại, dữ liệu trở nên rộng rãi và đầy đủ hơn. Điều này giúp thị trường công bằng hơn, nhưng cũng khiến sự khác biệt giữa người hiểu bản chất và người chỉ phản ứng theo biến động trở nên rõ ràng hơn.
Nói cách khác, công nghệ không thay thế tư duy, mà khuếch đại sâu sắc hệ quả của tư duy đó.
Ông thường nhắc đến “tích sản bền vững”. Điều này khác gì so với cách đầu tư thông thường?
Sự khác biệt nằm ở cách định nghĩa mục tiêu. Đầu tư ngắn hạn tập trung vào việc tối ưu điểm vào và điểm ra. Trong khi đó, tích sản là quá trình xây dựng và duy trì tài sản qua nhiều chu kỳ thị trường.
Nhưng cốt lõi hơn, tích sản không chỉ là việc sở hữu tài sản, mà là năng lực giữ được tài sản đó trong những giai đoạn biến động. Điều này đòi hỏi hiểu biết, nguyên tắc và khả năng kiểm soát cảm xúc. Nếu thiếu một trong ba yếu tố này, rất khó để đi hết một chu kỳ dài.
Rất nhiều nhà đầu tư luôn đi tìm “một mã cổ phiếu đổi đời”. Vậy trong thực tế, ông tiếp cận việc kiến tạo gia sản từ cổ phiếu như thế nào để đảm bảo tính an toàn và hiệu quả?
Đầu tiên phải khẳng định, đầu tư là một quá trình cần thời gian, không thể đốt cháy giai đoạn. Nhiều người tìm kiếm “một mã đúng” để “all-in” (tất tay toàn bộ vốn) với hy vọng đổi đời nhanh chóng. Nhưng thực tế gia sản không bao giờ đến từ một quyết định bộc phát, mà đến từ một hệ thống quyết định đúng được duy trì trong thời gian đủ dài.
Cách tiếp cận cốt lõi của tôi là đầu tư theo danh mục. Trong nền kinh tế, chúng ta không thể lường trước mọi rủi ro vĩ mô, do đó, nhà đầu tư bắt buộc phải chọn một danh mục phân bổ vào nhiều nhóm ngành khác nhau để cân bằng và phân tán rủi ro. Tuy nhiên, phân bổ không có nghĩa là mua dàn trải. Trong mỗi ngành nghề trọng điểm, nguyên tắc của tôi là chỉ chắt lọc ra 2 mã cổ phiếu vượt trội nhất. Việc rải đều tỷ trọng vào các “nhà vô địch” của từng ngành vừa giúp tối ưu hóa đà tăng trưởng, vừa đóng vai trò như một bộ giảm xóc tự nhiên bảo vệ tài khoản khi một ngành cụ thể gặp bất lợi.
Làm thế nào để một nhà đầu tư có thể xác định được đâu là “2 mã vượt trội nhất” trong một ngành, thưa ông?
Đây chính là ranh giới giữa đầu tư và đầu cơ. Để đánh giá và chọn lọc được doanh nghiệp vượt trội, nhà đầu tư không thể dựa vào cảm tính hay những lời phím hàng, mà bắt buộc phải sử dụng dữ liệu và các chỉ số tài chính.
Mọi quyết định phải được đo lường cụ thể. Bạn cần nhìn sâu vào các chỉ số phản ánh sức khỏe doanh nghiệp như: Hiệu suất sinh lời (ROE, ROA), biên lợi nhuận, tốc độ tăng trưởng lợi nhuận (EPS), cấu trúc nợ vay hay các định giá cơ bản (P/E, P/B)... Việc thu thập dữ liệu chuẩn xác, so sánh các chỉ số này với trung bình ngành và lịch sử quá khứ sẽ tự động “lọc” ra những doanh nghiệp có nền tảng nội tại mạnh nhất. Hệ thống dữ liệu minh bạch chính là chiếc la bàn đáng tin cậy nhất trong một thị trường nhiễu loạn thông tin.
Phương pháp đã rất rõ ràng, nhưng ông cho rằng đâu là lý do khiến nhiều người vẫn gục ngã và không thể đi đến cuối hành trình tích sản?
Lý do lớn nhất không nằm ở việc thiếu công cụ, mà nằm ở sự thiếu kiên nhẫn và sai lầm trong việc quản trị kỳ vọng.
Nhiều người bước vào thị trường với tâm lý “làm giàu qua đêm”, kỳ vọng tài khoản phải nhân đôi, nhân ba trong vài tháng. Sự kỳ vọng phi lý này đẩy họ vào trạng thái nôn nóng, giao dịch liên tục. Khi thị trường rung lắc và không diễn ra như ý muốn, cảm xúc sẽ lấn át, khiến họ dễ dàng tự tay phá vỡ toàn bộ cấu trúc danh mục đã được sàng lọc kỹ lưỡng bằng dữ liệu trước đó.
Để đi được đường dài, nhà đầu tư cần quản lý sự kỳ vọng của mình ở mức lãi kép khoảng 15-20%/năm. Nhìn thoáng qua, con số này có vẻ khiêm tốn so với những lời hô hào trên mạng. Nhưng nếu bạn hiểu sức mạnh của lãi kép, một mức tăng trưởng 15-20% được duy trì đều đặn, bền bỉ qua từng năm sẽ tạo ra một khối tài sản khổng lồ sau 10 hay 20 năm. Dữ liệu cho bạn điểm tựa để ra quyết định, nhưng chính mức kỳ vọng thực tế và kỷ luật kiên nhẫn mới là yếu tố giữ bạn ở lại đến cuối con đường.
Theo ông, “thịnh vượng bền vững” nên được hiểu như thế nào trong lĩnh vực đầu tư?
Đó là trạng thái mà tài sản có thể tăng trưởng ổn định mà không phụ thuộc vào may mắn. Nó không đến từ một vài giao dịch thành công chớp nhoáng, mà đến từ một hệ thống danh mục đủ tốt để vận hành xuyên suốt nhiều chu kỳ. Khi bạn có tư duy đúng, biết đánh giá doanh nghiệp qua lăng kính dữ liệu, phân bổ vốn an toàn, kỳ vọng hợp lý và sự nhất quán trong hành động, thì kết quả chỉ là hệ quả tất yếu của quá trình đó.
Sai lầm phổ biến nhất của nhà đầu tư hiện nay là gì, thưa ông?
Là nhầm lẫn giữa biến động và xu hướng. Một chuyển động ngắn hạn có thể tạo ra cơ hội lướt sóng, nhưng không phản ánh bản chất dài hạn của doanh nghiệp. Khi không phân biệt được điều này, nhà đầu tư rất dễ đưa ra quyết định mua bán dựa trên cảm xúc thay vì phân tích các chỉ số dữ liệu. Trong một thị trường ngày càng phức tạp, đây là rủi ro bào mòn tài khoản nhanh nhất.
Ông đánh giá thế nào về xu hướng của thị trường trong thời gian tới?
Thị trường đang dần chuyển từ “trò chơi của tốc độ” sang “trò chơi của sự bền bỉ”. Trước đây, lợi thế thuộc về những người phản ứng nhanh với tin tức. Nhưng hiện tại và tương lai, lợi thế thuộc về những người có khả năng đọc hiểu dữ liệu, có hệ thống quản trị danh mục rõ ràng, biết kiểm soát kỳ vọng và đủ kiên định để đi hết chu kỳ. Đây là một sự chuyển dịch thanh lọc rất tích cực, vì nó giúp thị trường phát triển ổn định và trưởng thành hơn.
Tầm nhìn dài hạn của ông đối với thị trường là gì?
Tôi hướng đến một hệ sinh thái nơi công nghệ và tài chính được kết nối chặt chẽ, dữ liệu được chuẩn hóa và hệ thống vận hành đủ minh bạch để mỗi cá nhân có thể tự đưa ra quyết định độc lập. Niềm tin của thị trường không đến từ những cam kết hô hào lợi nhuận “khủng”, mà đến từ cách hệ thống vận hành. Khi nền tảng đủ vững, niềm tin sẽ tự hình thành.
Xin cảm ơn ông về những chia sẻ rất thực chiến và sâu sắc!
Cuộc trao đổi với CEO Ninh Lê Sơn Hải cho thấy một cách tiếp cận mang tính hệ thống và tính ứng dụng cực cao. Thay vì chạy theo biến động và kỳ vọng phi lý, ông tập trung vào việc duy trì nguyên tắc dài hạn. Hơn hai thập kỷ đứng sau những hệ thống tài chính khổng lồ không chỉ giúp ông thấu hiểu cách thị trường vận hành từ kiến trúc lõi, mà còn định hình một công thức kiến tạo gia sản rõ ràng: Cần thời gian ươm mầm, sử dụng dữ liệu và chỉ số để đánh giá sức khỏe doanh nghiệp, rải đều rủi ro qua các nhóm ngành với 2 mã cổ phiếu dẫn đầu mỗi ngành, và kiên định với sức mạnh của lãi kép 15%/năm.
Trong bối cảnh thị trường ngày càng nhiều biến động khôn lường, phương pháp định lượng và tư duy thực chiến này chính là điểm tựa vững chắc cho những ai đang tìm kiếm con đường phát triển bền vững.
Để tiếp tục cập nhật những góc nhìn vĩ mô sắc bén và đồng hành cùng phương pháp phân bổ danh mục bài bản dựa trên dữ liệu, kính mời Quý nhà đầu tư theo dõi các chia sẻ từ CEO Ninh Lê Sơn Hải tại:
🔗 Facebook cá nhân: Ninh Lê Sơn Hải
